حضرت امام موسی بن جعفر (ع) در سال ۱۲۸ هجری قمری دیده به جهان گشودند و در سال ۱۸۳ هجری به شهادت رسیدند. مدت امامت ایشان ۳۵ سال به طول انجامید. از القاب مشهور آن حضرت، «بابالحوائج الیالله» است که به دلیل اجابت دعا و برآورده شدن حاجات بسیار مردم توسط ایشان، شهرت یافته است. همچنین القاب «صابر»، «کاظم»، «امین» از دیگر نامهای آن بزرگوار است که معروفترین آنها «کاظم» میباشد؛ چرا که آن وجود مبارک، خشم و خویشتن را در برابر دیگران فرو میخوردند. کنیه ایشان «ابوابراهیم» و «ابوالحسن» است.

سیره سیاسی امام کاظم (ع):
در دوران خلافت عباسی، فشارها و هجمههای سنگینی علیه خاندان علوی صورت گرفت و بسیاری از آنان به دستور خلفایی چون منصور و هارونالرشید به شهادت رسیدند. فضای سیاسی بسیار پرتنش و دشوار بود، به گونهای که امام صادق (ع) جریان امامت حضرت کاظم (ع) را تنها برای اصحاب خاص خود بیان میفرمودند تا مبادا خطری جان ایشان را تهدید کند. امام کاظم (ع) با وجود تمامی این سختیها، به تبلیغ مکتب تشیع پرداختند و با تشکیل کادرها و گروههایی، مسئله غصب ولایت و جنایات خلفای عباسی را آشکار ساختند و جایگاه امامت را در میان مردم تبیین کردند. (برای مطالعه بیشتر به کتاب *«حیات فکری و سیاسی امامان (علیهمالسلام)»* اثر رسول جعفریان مراجعه شود)

سیره علمی امام کاظم (ع):
در دوران آن حضرت، گروههای انحرافی بسیاری در میان مسلمانان گسترش یافته بودند؛ از اهل حدیث و مشبهه که خداوند را جسمانی میپنداشتند تا دیگر فرقهها. امام (ع) علیرغم سالهای طولانی حبس، در برابر این انحرافات ایستادگی کردند و در هر فرصت مناسب، مباحث توحیدی را بیان میفرمودند. از جمله فرمودند: *«خداوند از آسمان به زمین نمیآید و به کسی محتاج نیست؛ مکان دور و نزدیک برای خداوند یکسان است»*؛ بدین معنا که خداوند مادی نیست و زمان و مکان بر او احاطه ندارد.

کرامات حضرت کاظم (ع):
هارونالرشید (ملعون) از هر فرصتی برای خوار و حقیر نشان دادن امام بهره میجست، اما نمیدانست که اراده الهی همواره بر بزرگی و پشتیبانی از امام (ع) است. از جمله این کرامات:
۱. هارون زنی زیبا را به زندان نزد امام فرستاد تا ایشان را از عبودیت خداوند خارج و به امیال نفسانی بکشاند؛ اما پس از چندی، آن زن به سجده افتاد و پیوسته ذکر «سُبُّوحٌ قُدُّوسٌ سُبْحَانَ اللهِ» بر زبان داشت.
۲. هارون ساحری ماهر را فرستاد تا امام را کوچک کند. وقتی غلام حضرت در مجلسی خواست نانی برای امام بیاورد، ساحر با سحر خود نان را از دست غلام پراند و این چندین بار تکرار شد. امام نگاهی به نقش شیری بر دیوار انداخت و فرمود: «ای شیر خدا، دشمن خدا را بگیر». آن نقش به اذن الهی به شیری درنده تبدیل شد و به ساحر حمله کرد و او را درید. هارون با دیدن این معجزه از هوش رفت. این قدرت خداست که به دست امام معصوم (ع) تجلی میکند و چون به قدرت خداوند تکیه دارد، شکستناپذیر است: «یُرِیدُونَ أَن یُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ کَرِهَ الْکَافِرُونَ».

به طور کلی، سه ویژگی ویژه برای همه امامان معصوم (علیهمالسلام) برشمردهاند:
۱. مستجابالدعا بودن؛ هر دعایشان به اجابت میرسد، زیرا بنده محبوب خداوندند.
۲. برخورداری از علم لدنی (علم بدون آموزش رسمی)؛ پاسخگوی هر پرسش و دارنده هر علمی.
۳. برخورداری از قدرت ویژهای الهی که در برابر آن، هر پهلوانی چون کودک خردسالی ناتوان است.

سیره عبادی امام موسی بن جعفر (ع):
امام کاظم (ع) عابدترین فرد زمان خویش بودند و شیعه و اهلسنت بر این امر اتفاق دارند. شیخ مفید در کتاب *«الإرشاد»* میفرماید: حضرت کاظم (ع) عابدترین، دانشمندترین، بخشندهترین و دارای شخصیتی بینظیر بود. همچنین ابنابیالحدید (از بزرگان اهلسنت) در شرح نهجالبلاغه (ج ۱۵، ص ۲۷۳) میگوید: امام کاظم (ع) شخصیتی است که علم، دیانت، عبودیت، بردباری و شکیبایی را در خود جمع کرده است. سجدههای طولانی از شب تا صبح و نمازهای بسیار ایشان، زبانزد خاص و عام است.

سیره امام کاظم (ع) در سخاوت و خدمات اجتماعی:
سخاوت و بزرگمنشی آن حضرت بهگونهای بود که هیچ فقیر و نیازمندی را دستخالی برنمیگرداندند و کیسههای زر و سیم را به فراوانی میبخشیدند؛ حتی کسانی که دشمن آن حضرت بودند و ناروا میگفتند، از بخشش ایشان بینصیب نمیماندند. چگونه چنین نباشد که فرزند پیامبر خاتم (ص) و زاده علی و فاطمه (علیهمالسلام) است. ابنخلکان از تاریخنگاران اهلسنت در *«تاریخ بغداد»* (ج ۱۳، ص ۲۷) آورده است: *«وکان سخیا کریما»*؛ امام کاظم (ع) کریمی بخشنده بود و کریمانه می بخشید.